โครงสร้างของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน

เพื่อให้การจัดการศึกษาเป็นไปตามหลักการ จุดหมายและมาตรฐานการเรียนรู้ ที่กำหนดไว้

ให้สถานศึกษาและผู้ที่เกี่ยวข้องมีแนวปฏิบัติในการจัดหลักสูตรสถานศึกษาจึงได้กำหนดโครงสร้าง
ของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานดังนี้
              ๑. ระดับช่วงชั้น
                    กำหนดหลักสูตรเป็น ๔ ช่วงชั้น  ตามระดับพัฒนาการของผู้เรียนดังนี้
                    ช่วงชั้นที่ ๑  ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ - ๓
                    ช่วงชั้นที่ ๒  ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖
                    ช่วงชั้นที่ ๓  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ - ๓
                    ช่วงชั้นที่ ๔  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ - ๖
              ๒. สาระการเรียนรู้
                    กำหนดสาระการเรียนรู้ตามหลักสูตรซึ่งประกอบด้วยองค์ความรู้ ทักษะหรือกระบวนการ
การเรียนรู้  และคุณลักษณะหรือค่านิยม  คุณธรรม  จริยธรรมของผู้เรียนเป็น ๘ กลุ่ม  ดังนี้
                    ๒.๑   ภาษาไทย
                    ๒.๒  คณิตศาสตร์
                    ๒.๓  วิทยาศาสตร์
                    ๒.๔  สังคมศึกษา  ศาสนาและวัฒนธรรม
                    ๒.๕  สุขศึกษาและพลศึกษา
                    ๒.๖  ศิลปะ
                    ๒.๗  การงานอาชีพและเทคโนโลยี
                    ๒.๘  ภาษาต่างประเทศ
                    สาระการเรียนรู้ทั้ง ๘ กลุ่มนี้เป็นพื้นฐานสำคัญที่ผู้เรียนทุกคนต้องเรียนรู้  โดยอาจจัดเป็น
๒ กลุ่ม คือ กลุ่มแรก ประกอบด้วย ภาษาไทย  คณิตศาสตร์  วิทยาศาสตร์  และสังคมศึกษา ศาสนา
และวัฒนธรรมเป็นสาระการเรียนรู้ที่สถานศึกษาต้องใช้เป็นหลักในการจัดการเรียนการสอนเพื่อ
สร้างพื้นฐานการคิดและเป็นกลยุทธ์ในการแก้ปัญหาและวิกฤตของชาติ  กลุ่มที่สอง ประกอบด้วย 
สุขศึกษาและพลศึกษา  ศิลปะ  การงานอาชีพและเทคโนโลยี  และภาษาต่างประเทศ  เป็นสาระ
การเรียนรูที่เสริมสร้างพื้นฐานความเป็นมนุษย์และสร้างศักยภาพในการคิดและการทำงานอย่าง
สร้างสรรค์ 
                    เรื่องสิ่งแวดล้อมศึกษา  หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดสาระและมาตรฐานการ
เรียนรู้ไว้ในสาระการเรียนรู้กลุ่มต่างๆ โดยเฉพาะ  กลุ่มวิทยาศาสตร์  กลุ่มสังคมศึกษา ศาสนาและ
วัฒนธรรม  กลุ่มสุขศึกษาและพลศึกษา
                    กลุ่มภาษาต่างประเทศ  กำหนดให้เรียนภาษาอังกฤษทุกช่วงชั้น  ส่วนภาษาต่างประเทศ
อื่นๆ สามารถเลือกจัดการเรียนรู้ได้ตามความเหมาะสม
                    หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดสาระการเรียนรู้ในแต่ละกลุ่มไว้เฉพาะส่วนที่
จำเป็นในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนทุกคนเท่านั้น  สำหรับส่วนที่ตอบสนองความสามารถ  ความ
ถนัดและความสนใจของผู้เรียนแต่ละคนนั้นสถานศึกษาสามารถกำหนดเพิ่มขึ้นได้ ให้สอดคล้อง
และสนองตอบศักยภาพของผู้เรียนแต่ละคน
              ๓. กิจกรรมพัฒนาผ็เรียน
                   เป็นกิจกรรมที่จัดให้ผู้เรียนได้พัฒนาความสามารถของตนเองตามศักยภาพ  มุ่งเน้น
เพิ่มเติมจากกิจกรรมที่ได้จัดให้เรียนรู้ตามกลุ่มสาระการเรียนรู้ทั้ง ๘ กลุ่ม  การเข้าร่วมและปฏิบัติ
กิจกรรมที่เหมาะสมร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุขกับกิจกรรมที่เลือกด้วยตนเองตามความถนัดและ
ความสนใจอย่างแท้จริง  การพัฒนาที่สำคัญ  ได้แก่ การพัฒนาองค์รวมของความเป็นมนุษย์ให้ครบ
ทุกด้าน  ทั้งร่างกาย  สติปัญญา  อารมณ์ และสังคม  โดยอาจจัดเป็นแนวทางหนึ่งที่จะสนองนโยบาย
ในการสร้างเยาวชนของชาติให้เป็นผู้มีศีลธรรม  จริยธรรม  มีระเบียบวินัย  และมีคุณภาพเพื่อพัฒนา
องค์รวมของความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์  ปลูกฝังและสร้างจิตสำนึกของการทำประโยชน์เพื่อสังคม  
ซึ่งสถานศึกษาจะต้องดำเนินการอย่างมีเป้าหมาย  มีรูปแบบและวิธีการที่เหมาะสม  กิจกรรมพัฒนา
ผู้เรียนแบ่งเป็น ๒ ลักษณะ คือ
                   ๓.๑  กิจกรรมแนะแนว  เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมและพัฒนาความสามารถของผู้เรียน
ให้เหมาะสมตามความแตกต่างระหว่างบุคคล  สามารถค้นพบและพัฒนาศักยภาพของตน เสริม
สร้างทักษะชีวิต  วุฒิภาวะทางอารมณ์  การเรียนรู้ในเชิงพหุปัญญา  และการสร้างสัมพันธ์ภาพที่ดี
ซึ่งผู้สอนทุกคนต้องทำหน้าที่แนะแนวให้คำปรึกษาด้านชีวิต  การศึกษาต่อและการพัฒนาตนเองสู่
โลกอาชีพและการมีงานทำ
                   ๓.๒  กิจกรรมนักเรียน  เป็นกิจกรรมที่ผู้เรียนเป็นผู้ปฏิบัติด้วยตนเองอย่างครบวงจร
ตั้งแต่ศึกษา  วิเคราะห์  วางแผน  ปฏิบัติตามแผน  ประเมิน  และปรับปรุงการทำงาน  โดยเน้นการ
ทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม  เช่น  ลูกเสือ  เนตรนารี  ยุวกาชาด  และผู้บำเพ็ญประโยชน์ เป็นต้น
             ๔. มาตรฐานการเรียนรู้
                  หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดมาตรฐานการเรีนรู้ตามกลุ่มสาระการเรียนรู้ 
๘ กลุ่ม  ที่เป็นข้อกำหนดคุณภาพผู้เรียนด้านความรู้  ทักษะ  กระบวนการ  คุณธรรม  จริยธรรม และ
ค่านิยมของแต่ละกลุ่ม  เพื่อใช้เป็นจุดมุ่งหมายในการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ซึ่ง
กำหนดเป็น ๒ ลักษณะ คือ
                  ๔.๑  มาตรฐานการเรียนรู้การศึกษาขั้นพื้นฐาน
                          เป็นมาตรฐานการเรียนรู้ในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้  เมื่อผู้เรียนเรียนจบการ
ศึกษาขั้นพื้นฐาน
                  ๔.๒  มาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้น
                          เป็นมาตรฐานการเรียนรู้ในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้  เมื่อผู้เรียนเรียนจบใน
แต่ละช่วงชั้น  คือ  ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓ และ ๖  และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ และ ๖
                          มาตรฐานการเรียนรู้ในหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดไว้เฉพาะมาตร
ฐานการเรียนรู้ที่จำเป็นสำหรับการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนทุกคนเท่านั้น  สำหรับมาตรฐานการเรียนรู้
ที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม  ภูมิปัญญาท้องถิ่น  คุณลักษณะอันพึงประสงค์เพื่อ
เป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว  ชุมชน  สังคม  และประเทศชาติ  ตลอดจนมาตรฐานการเรียนรู้ที่เข้ม
ขึ้นตามความสามารถ  ความถนัด  และความสนใจของผู้เรียน  ให้สถานศึกษาพัฒนาเพิ่มเติมได้
            ๕.  เวลาเรียน
                  หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดเวลาในการจัดการเรียนรู้และกิจกรรมพัฒนา
ผู้เรียนไว้ดังนี้
                  ช่วงชั้นที่ ๑  ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ - ๓  มีเวลาเรียนประมาณปีละ ๘๐๐ - ๑,๐๐๐ ชั่วโมง
                                                                          โดยเฉลี่ยวันละ  ๔ - ๕  ชั่วโมง
                  ช่วงชั้นที่ ๒ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ มีเวลาเรียนประมาณปีละ ๘๐๐ - ๑,๐๐๐ ชั่วโมง
                                                                        โดยเฉลี่ยวันละ  ๔ - ๕  ชั่วโมง
                  ช่วงชั้นที่ ๓ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ - ๓  มีเวลาเรียนประมาณปีละ ๘๐๐ - ๑,๒๐๐ ชั่วโมง
                                                                        โดยเฉลี่ยวันละ  ๕ - ๖  ชั่วโมง
                  ช่วงชั้นที่ ๔ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ มีเวลาเรียนปีละไม่น้อยกว่า ๑,๒๐๐ ชั่วโมง
                                                                       โดยเฉลี่ยวันละไม่น้อยกว่า ๖  ชั่วโมง

            
                                            ที่มา : เอกสารหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔